Beleidsaanbevelingen

  • De Nederlandse regering moet bij alle transfers van strategische goederen een eindbestemmingsverklaring eisen; ook wanneer het wapencomponenten betreft.
  • De toepassing van de criteria van het Gemeenschappelijk Standpunt moet transparant worden gemaakt.
  • Bij het weigeren of toestaan van vergunningen moet criterium 8 vaker worden geraadpleegd zodat de incoherentie tussen het beleid van Economische Zaken en het ministerie van Ontwikkelingssamenwerking niet meer voorkomt.
  • Op internationaal niveau zou Europa één blok moeten vormen in de onderhandelingen over de totstandkoming van de Arms Trade Treaty. De standaarden in de Arms Trade Treaty zouden niet lager moeten zijn dan die in het Gemeenschappelijk Standpunt.

Case: Wapenexport

10-06-2011 Doorbraak wapenhandelbeleid: kabinetsbrief

Staatssecretaris Bleker (Economische Zaken, Landbouw  & Innovatie) en minister Rosenthal (Buitenlandse Zaken) hebben een brief aan de Tweede Kamer gestuurd  over het Nederlandse wapenexport en –doorvoerbeleid.  Dit kwam voort uit een Kamerdebat op 24 maart 2011. Met de Arabische Lente was er veel aandacht voor de aanwezigheid van Nederlandse wapens in repressieve regimes in het Midden-Oosten en Noord-Afrika.

In het Kamerdebat spraken verschillende Kamerleden zich duidelijk uit voor meer transparantie omtrent het Nederlandse wapenexport en –doorvoerbeleid. Naar aanleiding hiervan hebben de minister en staatssecretaris toegezegd dat het beleid zal worden aangescherpt. In de brief wordt beschreven welke veranderingen het kabinet wil doorvoeren.

Het kabinet heeft toegezegd dat er voortaan beter gelet zal worden op de mensenrechtensituatie in het wapen importerende land. Bij twijfelachtige situaties zal er strenge toetsing plaatsvinden. Hiermee moet voorkomen worden dat Nederlandse wapens een rol kunnen spelen bij mensenrechtenschendingen. Tot nog toe werd er alleen gekeken naar het risico dat de geëxporteerde wapens voor de omringende landen van het ontvangende land vormen. Echter, omdat wapens ook intern ingezet kunnen worden bij schending van mensenrechten, is het van groot belang ook naar de risico’s in het land zelf te kijken.

Daarnaast zal de vergunningsplicht uitgebreid worden voor de doorvoer van wapens via Nederland. Er zal nu strenger gecontroleerd worden op wat de uiteindelijke bestemming van de wapens is. Ook als de handelspartner een EU of NAVO-lid is, zullen de strengere criteria toegepast worden. Zo kunnen misstanden met doorgevoerde wapens voorkomen worden. In EU-verband zal de Nederlandse regering zich inzetten voor verdere harmonisatie van het wapendoorvoerbeleid van lidstaten.

Ook zegt het kabinet toe dat ze vaker en sneller naar de Tweede Kamer zal rapporteren over wapenexport en –doorvoer. Dit vergroot de transparantie van het beleid en zorgt ervoor dat de Tweede Kamer beter geïnformeerd zal zijn over het onderwerp. Hiermee kunnen misstanden of risico’s eerder opgemerkt en besproken worden.

Door een groter toezicht op mensenrechten en toegenomen transparantie is het Nederlands beleid eerlijker en meer coherent met ontwikkelingsdoelstellingen geworden. Deze verbeteringen zijn mede te danken aan de inzet van verschillende Kamerleden, waaronder Fair Politician of the Year Arjan El Fassed.

Meer lezen? De kabinetsbrief is hier te vinden.