17-06-2009 Kamerleden stellen vragen in debat over protectionisme

In een debat over protectionisme en steunmaatregelen van de G20 hebben leden van de SP, D66, Partij van de Dieren en GroenLinks vragen gesteld aan de Minister van Economische Zaken en de staatssecretaris van Economische Zaken over onder andere de afronding van de DOHA Ronde en de afschaffing van exportsubsidies.

SP Kamerlid Gestuizen vindt het van groot belang dat ontwikkelingslanden hun eigen
markten moeten kunnen beschermen zolang dat voor hun ontwikkeling en armoedebestrijding nodig is. Handelsliberalisering betekent voor ontwikkelingslanden immers vaak verminderde belastinginkomsten uit importheffingen en veranderende relatieve prijzen van goederen en een verslechterende ruilvoet. Neoliberaal beleid heeft Afrika de afgelopen twee decennia al $272 mld. gekost.

Ze vervolgt haar betoog: de claim die vaak wordt neergelegd, namelijk dat het voor ontwikkelingslanden zo belangrijk is om zich aan te sluiten bij de wereldmarkt, is eveneens gebaseerd op verkeerde vooronderstellingen. Ze vraagt de regering bij de verdere onderhandelingen in het kader van de Doha de vraag centraal te stellen staan of de voorgestelde maatregelen de ontwikkeling remmen in plaats van de vraag of de maatregelen de handel remmen.

Ook vraagt ze aandacht voor het vermoeden dat het de ontwikkelde landen louter om vrijhandel in plaats van eerlijke handel gaat. Dit wordt volgens haar bevestigd door bilaterale vrijhandelsovereenkomsten die de EU en ook de VS met ontwikkelingslanden sluiten, buiten WTO-verband om.

Onder het mom van Global Europe Strategy sluit de EU handelsovereenkomsten met ontwikkelingslanden waarbij de liberaliseringseisen nog veel extremer zijn dan in WTO-verband. Global Europe vormt daarmee eigenlijk een voorbeeld van Europees protectionisme, namelijk bescherming van de eigen Europese markten en de eigen bedrijven ten koste van de belangen van miljoenen mensen in ontwikkelingslanden. Ze ziet graag dat deze vormen van protectionisme ook eens door de WTO worden aangepakt. Ze vraagt of de staatssecretaris zich hiervoor zal inzetten.

D66 Kamerlid Koser Kaya geeft in haar bijdrage aan dat  ontwikkelingslanden in de crisis hard worden getroffen. Protectionisme vergroot de ongelijkheid in de wereld, terwijl zij vooral slachtoffer zijn van de crisis. Daarbij hebben zij niet de financiële mogelijkheden tot grote stimuleringspakketten. Ze vraagt van de staatssecretaris wat er gedaan wordt om ontwikkelingslanden niet te laten verzwakken. Ook vraagt ze of het kabinet met haar van mening is dat ontwikkelingslanden hun markt mogen
afschermen.

Partij van de Dieren Kamerlid Thieme gaat vooral in op de non-trade concerns:  ontwikkelingslanden zien non-trade concerns nogal eens als een vorm van verkapt protectionisme. Ze vindt dan ook dat  bij het opstellen van non-trade concerns
nagedacht moet worden over maatregelen die de extra investeringen in ontwikkelingslanden kunnen compenseren, zoals het bieden van regionale structuurversterking om de eigen regionale markt te versterken en het
afschaffen van Europese dumpsubsidies en handelsbarrières. Dit moet geregeld worden voor het WTO-akkoord aldus Thieme.

Ze vervolgt haar betoog om aandacht te vragen voor incoherentie van het kabinet: De staatssecretaris zegt dat via ontwikkelingssamenwerking wordt geprobeerd om die economieën daar te laten opkomen. Maar tegelijkertijd dumpen wij daar agrarische producten en subsidiëren wij vanuit Europa de eigen visserij. Dat is dan toch dweilen met de kraan open? Wij maken goede sier door er geld naar toe te sturen via OS, terwijl wij tegelijkertijd ons belastinggeld gebruiken om de vissers hier te subsidiëren en om
agrarische producten te dumpen op de Afrikaanse markten. Dat kan toch niet en daar zullen wij toch onmiddellijk van af moeten? Waarom hoor ik hierover geen krachtig geluid in Europa? Ik vraag hoe dit kabinet kan verdedigen dat miljoenen euros worden besteed aan ontwikkelingssamenwerking en wordt verbloemd dat wij tegelijkertijd onze eigen markt beschermen door die kunstmatig in stand te houden met allerlei subsidies. Ik vraag mij af hoe dat met elkaar te rijmen valt en of de staatssecretaris niet van mening is dat die exportsubsidies onmiddellijk moeten worden afgeschaft.

GroenLinks Kamerlid Vendrik vraagt de bewindsvoerders wat er wordt waargemaakt in de actuele gesprekken rondom het aanstaande WTO-verdrag van de kansen
voor ontwikkelingslanden? Hij doelt hierbij in het bijzonder op de absolute noodzaak om asymmetrie te verankeren als grondbeginsel in de WTO, niet symmetrie, niet allemaal gelijk met ongelijke uitkomsten, maar asymmetrie hoort verankerd te zijn in de organisatie van onze wereldhandel, want landen zijn niet gelijk. Hij spreekt ook de behoefte uit aan volstrekte politieke duidelijkheid van het kabinet dat de biobrandstoffen aan de Cramer-criteria moeten voldoen en deze anders hier gewoon niet welkom zijn. Als dat voor sommige rechtse partijen protectionisme heet: so be it. Dan ben je bezig
om globalisering te organiseren op een duurzame wijze, zoals mijn partij dat nastreeft.