Beleidsaanbevelingen

  • De Ministeriële Verklaring over TRIPS en volksgezondheid (Doha, november 2001) moet volledig in praktijk gebracht worden: ontwikkelingslanden moeten wanneer nodig kunnen overgaan tot dwanglicenties en parallelle import van geneesmiddelen en daarbij door de EU actief worden ondersteund.  
  • De Europese Unie moet zich inzetten voor meer ruimte voor het gebruik van de flexibiliteit uit het TRIPS-akkoord. Dit betekent dat de EU het in 2005 voorgestelde amendement op het TRIPS Verdrag zo snel mogelijk moet ratificeren. Vervolgens zou de EU moeten pleiten voor meer helderheid en minder administratieve lasten binnen ditzelfde amendement.
  • De EU moet in de WTO aan de orde stellen dat landen moeten stoppen de flexibiliteit met bilaterale overeenkomsten te ondermijnen (de zogenaamde TRIPS+ verdragen)
  •  De EU moet zelf ook afzien van het opnemen van strengere intellectuele eigendomsrechten (TRIPS+ clausules) in bilaterale verdragen met ontwikkelingslanden. 
  • De (opbouw van) geneesmiddelenprijzen moet transparant gemaakt worden.
  • Het debat met de farmaceutische industrie moet worden voortgezet over de kosten en richting van investeringen in onderzoek en ontwikkeling.
  • De EU moet technologieoverdracht van de farmaceutische industrie aan vestigingen in ontwikkelingslanden stimuleren. 
  • Nederland kan het goede voorbeeld geven door de beleidsregel zo aan te passen dat er in Nederland ook voorraden van generieke geneesmiddelen kunnen worden opgeslagen voor de uitvoer naar ontwikkelingslanden, zodat productie van dergelijke middelen economisch haalbaar wordt.

Case: Medicijnen

04-09-2009 Staatssecretaris Heemskerk beantwoordt vragen over doorvoer medicijnen

In het antwoord op de vragen van de heer Vendrik (GroenLinks) over medicijnen benadrukt staatssecretaris Heemskerk van Economische Zaken dat de doorvoer van generieke medicijnen naar ontwikkelingslanden niet onnodig gehinderd mag worden. Hij benadrukt wel dat de controles op namaakmedicijnen door moeten kunnen gaan, dus dat bemoeilijkt de zaak. Bovendien mogen de intellectuele eigendomsrechten niet geschonden worden volgens Heemskerk.

Aangezien de Nederlandse douane optreedt op basis van Europese vorderingen vindt Heemskerk dat dit probleem op Europees niveau moet worden aangepakt. Hij heeft daarom de Europese Commissie (EC) uitdrukkelijk verzocht om de situatie te analyseren en met een uitvoerbare oplossing te komen. De EC werkt nu aan een ‘explanatory memorandum’ met een oplossing die zoveel mogelijk tegemoet moet komen aan het onbelemmerd doorvoeren van generieke medicijnen naar ontwikkelingslanden. Maar ook op Nederlands niveau worden door de ministeries van Economische Zaken en Financiën de mogelijkheden voor een oplossing momenteel verder uitgewerkt. Bovendien heeft Heemskerk toegezegd dat de douane-procedure transparanter wordt. Binnenkort zal, in navolging van Duitsland, ook in Nederland openbaar worden gemaakt welke bedrijven de douane verzoeken om tegenhouding. Op internationaal niveau hebben Japan en de VS het initiatief genomen voor een Anti-Counterfeiting Trade Agreement (ACTA) waar, samen met o.a. Canada, Mexico en Singapore, de EU ook aan meedoet. Het idee achter dit ‘agreement’ is om tot een internationale standaard te komen op het gebied van handhaving van intellectuele eigendomsrechten met als doel namaakmedicijnen effectief te bestrijden zonder dat dit ten koste gaat van de doorvoer naar ontwikkelingslanden.   

In 2008 werden er 17 zendingen medicijnen (bedoeld voor ontwikkelingslanden) voor controle tegengehouden in Nederland. 16 van deze partijen zijn inmiddels vrijgegeven en één ligt nog vast. In 2009 zijn er volgens officiële bronnen geen nieuwe zendingen medicijnen tegengehouden.