Beleidsaanbevelingen

De Nederlandse regering moet zoals de motie-Vendrik voorschrijft het Nederlandse belastingbeleid doorlichten op, belastingontwijking en ontduiking door multinationale ondernemingen in Nederland en de gevolgen ervan voor ontwikkelingslanden. Er is momenteel nog teveel onduidelijkheid omtrent de cijfers om echt een goed beeld te krijgen.
Door het gebrek aan transparantie en informatie is het onmogelijk om te controleren hoe bedrijven hun geldstromen beheren, waardoor praktijken als transfer pricing moeilijk te bestrijden zijn. De Minister van Financiën moet zich daarom bij de EU en de International Accounting Standards Board inzetten voor de invoer van country-by-country reporting.
De Minister van Financiën moet aandringen bij de OESO dat deze de modelconventie voor TIEAs herziet. Nederland moet ook blijven aandringen op controle op uitvoering van de TIEAs in ontwikkelingslanden en landen hierin technisch ondersteunen, samen met het Ministerie van Buitenlandse Zaken. Een multilaterale aanpak in plaats van het huidige bilaterale uitgangspunt zou er daarnaast voor zorgen dat ontwikkelingslanden ook zwaardere verdragen kunnen ondertekenen.
Nederland moet haar verdragsbeleid ten aanzien van ontwikkelingslanden tegen het licht houden. In de toekomst moet Nederland alleen verdragen afsluiten als er sprake is van substantiële economische belangen voor beide partijen.

Case: Belastingen

28-03-2011 Verslag Expertmeeting Fair Taxes

Op 28 maart organiseerde Fair Politics in samenwerking met het Tax Justice Netwerk een expertmeeting over fair taxes in de Tweede Kamer, voor Kamerleden, ambtenaren, NGO’s en wetenschappers. Het onderwerp lééft, zowel in de Tweede Kamer als daar buiten, getuige ook de goede opkomst voor de bijeenkomst. Het gaat immers ook om grote bedragen: per jaar lopen ontwikkelingslanden naar schatting tot wel 500 miljard dollar mis via belastingparadijzen en Nederland is als doorstroomland mede verantwoordelijk hiervoor. Hoogste tijd dus om hier (politieke) verandering in te brengen.

De eerste inleiding was van Gerno Kwaks van NiZA. Hij ging in op het recent verschenen onderzoek van ActionAid: ‘Calling Time: Why SABMiller should stop dodging taxes in Africa’, waarin het voorbeeld SABMiller Zambia centraal staat. SABMiller is de tweede bierbrouwer in de wereld, met 465 dochterondernemingen in 67 landen. Het concern heeft meer dochterondernemingen in belastingparadijzen dan dat ze bierbrouwerijen en bottelarijen heeft in Afrika. SABMiller weet op verschillende manieren de Afrikaanse fiscus te omzeilen. Een van de manieren die in het rapport genoemd wordt is ‘going Dutch’, belastingontwijking via royaltybetalingen. In 2010 ontving SABMiller 70 miljoen aan royaltybetalingen, wat Nederland -waar veel van de merknamen geregistreerd zijn-, 1,3 miljoen euro opleverde. De kosten voor Afrika van het door SABMiller ontwijken van belastingbetaling in het continent bedragen 12 miljoen dollar. Het mogelijk maken van dergelijke praktijken kost ontwikkelingslanden dus vele malen meer dan het Nederland oplevert.

Nederland doorstroomland
Daarna ging Albert Hollander, voorzitter van Tax Justice Nederland in op de manieren waarop bedrijven via Nederland belastingen kunnen ontwijken. Hierin speelt o.a. een rol dat het Nederlandse financiële stelsel een aantal specifieke voordelen biedt wat ons land aantrekkelijk maakt als doorstroomland, waardoor Nederland wordt gebruikt om geldstromen door te sluizen naar belastingparadijzen. Zo hebben we een zeer uitgebreid belastingverdragennetwerk, wat het een ‘hub’ maakt in de internationale economie. Geldstromen via zogenaamde ‘brievenbusbedrijven’ worden nauwelijks belast, waardoor het aantrekkelijk is voor hoofdkantoren van multinationale ondernemingen om zich hier te vestigen. Nederland kent maar liefst 11.500 brievenbusbedrijven.

Motie Vendrik
Kees Vendrik bracht het belang van zijn motie uit 2009 naar voren, die de regering oproept tot een onderzoek over belastingontwijking en –ontduiking in Nederland en de gevolgen ervan voor ontwikkelingslanden. Een onderzoek is essentieel, omdat er te weinig zichtbaarheid is op deze cijfers. Beschikbare, duidelijke en bruikbare cijfers zouden het publieke debat ten goede komen en meer controle vanuit de maatschappij mogelijk te maken.

Beleidsaanbevelingen
Nederland moet de verantwoordelijkheid nemen voor de neveneffecten van haar financiële beleid. Zo moet Nederland de invoering van country-by-country reporting steunen, waarbij bedrijven hun totale fiscale bijdrage uitsplitsen per land. Met country-by-country reporting ontstaat er meer transparantie en duidelijkheid over hoe geldstromen in de internationale economie lopen. Ook moet Nederland zijn inzet met betrekking tot capaciteitsversterking in ontwikkelingslanden doorzetten, evenals haar steun voor lokale bronheffingen.